Na sali sądowej w Kalifornii Elon Musk potwierdził pod przysięgą, że jego firma xAI używała techniki distillation na modelach OpenAI, by trenować asystenta Grok. To przyznanie, złożone w trakcie procesu, który sam wszczął — jest rzadkim momentem w historii branży AI.
Najważniejsze w skrócie:
- Musk zeznał przed sądem federalnym w Kalifornii, że xAI stosowało distillation na modelach OpenAI do trenowania Groka
- Zapytany, czy to oznacza „tak", odpowiedział: „Częściowo"
- Jednocześnie twierdził, że to „powszechna praktyka" w branży AI
- W tym samym zeznaniu Musk sklasyfikował xAI daleko za Anthropic, OpenAI i Google
- Musk jest stroną pozywającą OpenAI za zdradę misji non-profit
Distillation: czym jest technika, o którą chodzi
Distillation, w kontekście modeli językowych, polega na systematycznym odpytywaniu publicznie dostępnych chatbotów lub API w celu zebrania danych treningowych dla nowego modelu. Jej popularność wzrosła dramatycznie po grudniu 2024 roku, gdy chińska firma DeepSeek zaprezentowała model R1 — oparty częściowo na distillation z modeli OpenAI. Wywołało to lawinę dyskusji: jeśli możliwe jest wyciągnięcie wiedzy z czołowego modelu komercyjnego za pomocą taniego odpytywania, to przewaga inwestycyjna gigantów AI może być znacznie krutsza, niż się wydaje.
Musk na świadka: xAI korzystało z OpenAI
Zeznanie Muska 30 kwietnia 2026 roku było precyzyjnie ukierunkowane przez prawników OpenAI. Zapytany wprost, czy xAI stosowało distillation na modelach OpenAI przy trenowaniu Groka, Musk udzielił odpowiedzi dwuetapowej. Najpierw stwierdził, że jest to „ogólna praktyka" w branży — co brzmiało jak próba znormalizowania zachowania. Potem, gdy dopytano, czy to oznacza „tak w odniesieniu do xAI", powiedział: „Częściowo".
To przyznanie jest prawniczo i wizerunkowo kosztowne. Musk pozwał OpenAI m.in. za to, że organizacja naruszała zaufanie — a teraz okazuje się, że własna firma Muska trenowała modele przynajmniej częściowo na cudzym, chronionym — przynajmniej przez regulamin — materiale.
Dyrektor ds. komunikacji xAI ani OpenAI nie odpowiedziały na pytania TechCrunch dotyczące tego przyznania.
Ranking Muska: Anthropic na pierwszym miejscu, xAI „mała firma"
W tym samym zeznaniu Musk był pytany o wcześniejsze twierdzenie, że xAI wkrótce będzie „daleko poza zasięgiem każdej firmy poza Google". W odpowiedzi dokonał spontanicznego rankingu: na pierwszym miejscu Anthropic, potem OpenAI, następnie Google i chińskie modele open source. xAI nazwał „znacznie mniejszą firmą z zaledwie kilkuset pracownikami".
To radykalna zmiana tonu w porównaniu do publicznych deklaracji o zdominowaniu branży — i daleko odbiegająca od narracji, którą Musk promował przy pozyskiwaniu miliardów dolarów na xAI. Seria B w wysokości 6 miliardów dolarów zamknęła się w 2024 roku przy wycenie ok. 50 miliardów dolarów (ok. 200 mld zł).
Fronty prawne i strategiczne
Sprawa OpenAI kontra Musk jest jedną z trzech równoległych bitew prawnych toczących się wokół tego ekosystemu. OpenAI niedawno zamknął sprawę z Microsoftem dotyczącą naruszenia warunków inwestycji. Frontier Model Forum — koalicja OpenAI, Anthropic i Google — uruchomił inicjatywę wykrywania prób distillation ze strony zagranicznych podmiotów, co jest pewną ironią w kontekście zeznań Muska.
„Distillation" staje się coraz trudniejszą kategorią do jednoznacznego sklasyfikowania: czy jest naruszeniem praw autorskich? Warunków korzystania? Zasad fair competition? Dotyczy to zarówno modeli jak Mistral AI, jak i chińskich systemów open source. Żaden sąd na świecie nie wydał jeszcze prawomocnego orzeczenia w tej kwestii.
Dlaczego to ważne?
Zeznanie Muska przed sądem zamieniło branżowy sekret w protokół sądowy. Konsekwencje są dwustronne. Dla Muska: jego pozycja jako strony procesowej, która pozwała OpenAI za naruszenie zasad, a sama przyznaje się do korzystania z ich modeli bez wyraźnej zgody, jest co najmniej niespójna. Dla branży: jeśli sąd uzna, że distillation — nawet bez łamania warunków korzystania z API — narusza jakiś rodzaj prawa, konsekwencje dla całego ekosystemu open-weights mogą być poważne.
Najbardziej uderzające jest jednak co innego: ten sam człowiek, który zbudował narrację o sobie jako obrońcy uczciwości w AI, przyznał pod przysięgą, że jego firma robiła to samo, za co atakuje innych. W AI, jak w każdej innej branży, intencja i praktyka rzadko chodzą w parze.
Co dalej?
- Rozprawa w sprawie OpenAI kontra Musk będzie kontynuowana; dalsze zeznania mogą ujawnić skalę i metodologię distillation stosowanej przez xAI
- OpenAI, Anthropic i Google rozwijają techniki wykrywania i blokowania prób distillation
- Branżowe lobby może podjąć próbę stworzenia ram prawnych regulujących distillation jako osobną kategorię
Źródła
TechCrunch — Elon Musk testifies that xAI trained Grok on OpenAI models
